ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟ ΣΤΡΕΣ ΑΠΕΙΛΕΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ;

01 Jul
July 1, 2014

Ενδοκρινολόγος –Διαβητολόγος
Δρ. Μαρία Μπουγουλιά
Πόντου 62 –Καλαμαριά
Τηλ. 2310443672
Φαξ 2310443654

Το οξειδωτικό στρες, εκτός από την πρόωρη γήρανση στην οποία ενέχεται αιτιολογικά, εμπλέκεται στην εμφάνιση ή την επιδείνωση πολλών σοβαρών ασθενειών, όπως κακοήθειες, η αθηρωμάτωση, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, η αρθρίτιδα, η νόσος του Alzheimer, διάφορες νεφροπάθειες, ο σακχαρώδης διαβήτης, η υπογονιμότητα, οστεοπόρωση, διάφορες θυρεοειδοπάθειες, βρογχικό άσθμα και πολλών άλλων.

ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ ΟΙ ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΡΙΖΕΣ;
Το οξυγόνο, εισερχόμενο στον οργανισμό με την αναπνοή και μεταφερόμενο με το αίμα στα κύτταρα, χρησιμοποιείται σε ποσοστό περίπου 95% για την παραγωγή ενέργειας. Το υπόλοιπο ποσοστό προκαλεί τη δημιουργία των ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΡΙΖΩΝ.

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΡΙΖΩΝ
Οι ελεύθερες ρίζες είναι απαραίτητες για τον οργανισμό μας αφού αποτελούνε μέρος του ανοσοποιητικού συστήματός μας. Βέβαια όταν ο οργανισμός βρεθεί κάτω από ορισμένες συνθήκες και Η ΣΥΓΚΈΝΤΡΩΣΗ των ελευθέρων ριζών αυξηθεί τότε ο ευεργετικός τους ρόλος αναιρείται και γίνονται καταστροφικές για τον οργανισμό. Αυτή η μεγάλη αύξηση χαρακτηρίζεται ως ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟ ΣΤΡΕΣ

ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΡΙΖΩΝ ΚΑΙ
ΠΟΙΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΥΘΥΝΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗ ΤΟΥ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟΥ ΣΤΡΕΣ;
Οι κυριότεροι παράγοντες που ευθύνονται για την επιτάχυνση του οξειδωτικού στρες και τη μείωση της αντιοξειδωτικής ικανότητας του οργανισμού είναι :

Α. Το κάπνισμα και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.

Β. Η ρύπανση της ατμόσφαιρας , των τροφίμων από τα χημικά λιπάσματα καθώς και των συσκευασιών των τροφίμων, του περιβάλλοντος.
Η εισπνοή καυσαερίων και άλλων τοξικών ουσιών, η παρουσία διαφόρων ορμονών, εντομοκτόνων, συντηρητικών και «βελτιωτικών» στις τροφές, η ραδιενέργεια, η υπεριώδης ακτινοβολία (που τα τελευταία χρόνια αυξάνεται με την «τρύπα του όζοντος») και κάθε είδους ακτινοβολία (όπως αυτή των κινητών τηλεφώνων) αυξάνουν την παρουσία ελευθέρων ριζών στον οργανισμό μας

Γ. Το άγχος και το ψυχολογικό στρες.
Η αδρεναλίνη επιταχύνει απότομα τον μεταβολισμό αυξάνοντας το οξειδωτικό στρες. Επίσης η ίδια η διαδικασία απομάκρυνσής της από τον οργανισμό είναι πηγή οξειδωτικού στρες. Παράλληλα το ψυχολογικό στρες, με άγνωστο μέχρι τώρα μηχανισμό, μειώνει και την συνολική αντιοξειδωτική αντίσταση του οργανισμού.

Δ. Οι κακές διατροφικές συνήθειες.
Η λήψη τροφών φτωχών σε αντιοξειδωτικά αποδυναμώνει την άμυνα του οργανισμού ενάντια στο οξειδωτικό στρες.

Ε. Διαταραχές του ύπνου.
Η αϋπνία, το ξενύχτι, το ροχαλητό, και η άπνοια κατά τη διάρκεια του ύπνου, που μπορεί να συμβεί όταν κοιμηθεί κανείς μετά από κατανάλωση αλκοόλ ή μετά από μακρά περίοδο αϋπνίας, αυξάνουν την παρουσία ελευθέρων ριζών στον οργανισμό μας. Αντίθετα, ένας καλός και ήσυχος ύπνος συντελεί στην επιδιόρθωση(αποκατάσταση) των βλαβών που έχουν προκληθεί από το οξειδωτικό στρες.

Ζ. Η καθιστική ζωή ή και η υπερβολική άθληση. Σε όσους αθλούνται ή υφίστανται μυϊκή καταπόνηση (αυξάνεται η κατανάλωση οξυγόνου και συνεπώς η παραγωγή ελευθέρων ριζών).

Η. Όσες γυναίκες παρουσιάζουν ορμονικές διαταραχές ή παίρνουν φάρμακα (εμμηνόπαυση, αντισυλληπτικά χάπια)

Θ. Όλες σχεδόν οι παθήσεις παρουσιάζουν μη φυσιολογικές τιμές ελευθέρων ριζών. Οι ελεύθερες ρίζες παρουσιάζουν υπερβολικά υψηλές τιμές ενδεικτικά σε περιπτώσεις σακχαρώδους διαβήτη, υπέρτασης, Ν. Parkinson, παθήσεις θυρεοειδούς, αρτηριοσκλήρυνσης, Ν. Alzheimer, ρευματοειδούς αρθρίτιδας, αλλεργικών και φλεγμονωδών παθήσεων κ.α

ΤΟ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟ ΣΤΡΕΣ ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ ΣΤΗ ΓΗΡΑΝΣΗ;
Η πρόωρη γήρανση διαφέρει από την κανονική σε ποιότητα, ποσότητα
και χρόνο έναρξης. Δεδομένα υποστηρίζουν ότι το οξειδωτικό στρες (που προκύπτει από την έκθεση στην UV ακτινοβολία, όζον, καπνό τσιγάρου, λιπιδική υπεροξείδωση) συμβάλλει στην πρόωρη γήρανση. Οι αντιοξειδωτικές ουσίες προστατεύουν το δέρμα από την έκθεσή του στην ηλιακή ακτινοβολία και από τις επιδράσεις της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης, παράγοντες που έχουν συσχετιστεί με την πρόωρη γήρανση του δέρματος.

ΚΑΙ Ο ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΜΑΣ ΠΩΣ ΑΜΥΝΕΤΑΙ;
Ο οργανισμός μας διαθέτει αντιοξειδωτικούς αμυντικούς μηχανισμούς (ενδογενείς και εξωγενείς)
Ενδογενείς μηχανισμοί είναι διάφορα ένζυμα και πρωτεΐνες όπως η Δισμουτάση του υπεροξειδίου [SOD (Cu/Zn, Mn )] , Καταλάση, το Σύστημα ενζύμων γλουταθειόνης κ.α
Εξωγενείς μηχανισμοί αναφερόμαστε στην πρόσληψη αντιοξειδωτικών μέσω της διατροφής και οι δυο κατηγορίες έχουν ως αποστολή να διακόψουν την δράση των επιπλέον ελευθέρων ριζών ώστε αυτές να μην καταστρέψουνε ζωτικά όργανα του κυττάρου. Όταν οι μηχανισμοί αυτοί (εξωγενείς-ενδογενείς) δεν είναι επαρκείς (δηλαδή αν δεν έχουμε μια πλήρη διατροφή σε αντιοξειδωτικά ) επωμιζόμαστε τις παρενέργειες των ελεύθερων ριζών δηλαδή του οξειδωτικού στρες.

antioxeidotika_p04

ΜΕ ΠΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΟΥΜΕ ΟΤΙ ΕΧΟΥΜΕ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟ ΣΤΡΕΣ;
Η εκτίμηση της δράσης των ελευθέρων ριζών ήταν δύσκολη, χρονοβόρα και ακριβή, αλλά τώρα έχουμε την δυνατότητα να εκτιμήσουμε ποσοτικά τον βαθμό επίδρασης των ελευθέρων ριζών στον οργανισμό. Η εξέταση είναι ικανή να εκτιμήσει το οξειδωτικό δυναμικό του αίματος και να παρέχει πολύτιμες πληροφορίες που με άλλες εξετάσεις αξιολόγησης δεν ήταν εφικτό να δοθούν.
Είναι μια φωτομετρική μέτρηση που υπολογίζει την συγκέντρωση των υπεροξειδίων στο αίμα, που σχηματίζονται από την αντίδραση του οξυγόνου με άλλες οργανικές ουσίες (λιπίδια, πρωτεΐνες κτλ)

ΠΩΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΤΑΙ ΤΟ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟ ΣΤΡΕΣ;
Αρχικά ελαχιστοποιούμε τους επιβαρυντικούς παράγοντες (π.χ. κάπνισμα, παχυσαρκία, κακή διατροφή, αντιμετώπιση της υποκειμένης νόσου)

Και ενισχύουμε την Αντιοξειδωτική διατροφή. Η αντιοξειδωτική δίαιτα θεωρείται απαραίτητη και πρέπει να γίνεται παράλληλα με την θεραπεία των νοσημάτων που συνυπάρχουν π.χ .παχυσαρκία, σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα, θυρεοειδοπάθειες.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ
Τα αντιοξειδωτικά τρόφιμα τα βρίσκουμε στα φρούτα και στα λαχανικά. Στην χώρα μας μπορούμε να βρούμε άφθονα από αυτά.
Όλα τα αντιοξειδωτικά που παίρνουμε από αυτά είναι σημαντικά.

Βιταμίνη Α
Αυγό, βούτυρο, γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα, βούτυρο, συκώτι, ιχθυέλαια

Βιταμίνη C
Φρούτα, κυρίως εσπεριδοειδή, φραγκοστάφυλα, φράουλες, πράσινη πιπεριά,
πράσινα φυλλώδη λαχανικά (μαρούλι, σπανάκι),και ανθοκραμβοειδή
(μπρόκολο, κουνουπίδι)

Β-καροτένιο
Φρούτα (κυρίως εσπεριδοειδή, πορτοκάλια, μανταρίνια, κίτρα)
λαχανικά, ιδιαίτερα τα κίτρινα και πορτοκαλί

antioxides_p04

Βιταμίνη Ε
Φυτικά έλαια, κυρίως ελαιόλαδο, σόγια, καρύδια, αυγά

Σελήνιο
Κρέας, συκώτι, θαλασσινά

Φλαβονοειδή
Κόκκινο κρασί, φρούτα, λαχανικά

Ψευδάργυρος
Δημητριακά, συκώτι, σπόροι σιταριού, μαγιά μπύρας, αυγά

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΛΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ
Η εκτίμηση του οξειδωτικού στρες , της αντιοξειδωτικής ικανότητας του οργανισμού και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων δίνει την δυνατότητα στο ειδικό ιατρό να προτείνει θεραπευτικές παρεμβάσεις όπου κρίνεται αναγκαίο. ( αντιοξειδωτική διατροφή- δίαιτα –αντιοξειδωτικά ).
Σημαντικό είναι ότι η χορήγηση αντιοξειδωτικών πρέπει να είναι εξατομικευμένη και να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του κάθε οργανισμού. η ανεξέλεγκτη πρόσληψη αντιοξειδωτικών μπορεί να επιφέρει το αντίθετο αποτέλεσμα και να οδηγήσει στην οξείδωση του οργανισμού με απώτερες δυσμενείς επιπτώσεις.

fish_antioxides_02_p04

Τρόποι με τους οποίους μπορείτε να αυξήσετε την πρόσληψη των αντιοξειδωτικών είναι οι εξής:

Μεγάλη κατανάλωση
•Σύνθετοι υδατάνθρακες
•Φρούτα και λαχανικά
•Ψάρι
•Όσπρια
•Ελαιόλαδο

Μικρή κατανάλωση
•Κορεσμένα ζωικά λίπη
•Κόκκινο κρέας
•Ένα ποτήρι κρασί καθημερινά
•Καθημερινή άσκηση

1. Καταναλώνετε όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ποσότητα και ποικιλία φρούτων και λαχανικών

2. Επιλέξτε μία διατροφή με πολλά προϊόντα ολικής αλέσεως και γενικά τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες

3. Φροντίστε για την επαρκή ενυδάτωση του οργανισμού σας και την πρόσληψη τουλάχιστον 6-8 ποτηριών νερού ημερησίως

4. Επιλέξτε έναν ελαφρύ τρόπο μαγειρέματος των γευμάτων σας, εξασφαλίζοντας έτσι τη διατήρηση των θρεπτικών τους συστατικών• Προτιµήστε το βράσιµο στον ατµό απο το βράσιµο σε νερό

5. Προσθέστε στο φαγητό σας φρέσκα αρωματικά βότανα, μπαχαρικά και καρυκεύματα, που αυξάνουν την αντιοξειδωτική προστασία

6. Καταναλώνετε μεγάλες ποσότητες σκόρδου και κρεμμυδιού με το φαγητό, αφού περιέχουν πολύτιμα συστατικά και λειτουργούν ως ισχυρά αντιοξειδωτικά

7. Χρησιμοποιείτε λεμόνι αντί ξύδι στις σαλάτες σας, λόγω του ότι έχει έντονη αντιοξειδωτική δράση, περιέχει βιταμίνη C και βοηθάει στην απορρόφηση ανόργανων στοιχείων που βρίσκονται σε λαχανικά, όπως το ασβέστιο και ο σίδηρος.

8. Δοκιμάστε να εντάξετε στη διατροφή σας τον λιναρόσπορο, τα ξηρά δαμάσκηνα, τα πράσα, το μπρόκολο, το ρόδι, τα καρύδια.

antioxides_01_p04

9. Προσπαθήστε, δηλαδή, να τρώτε περισσότερες φυτικές τροφές και λιγότερες ζωικές, προτιµώντας τις μη κατεργασμένες τροφές αντί για τις βιοµηχανοποιηµένες και τις βιολογικές αντί για τις συµβατικές

10. Αποφύγετε φρέσκα φρούτα και λαχανικά ‘ψυγείου’ ή θερµοκηπίου και γενικά ό,τι είναι ‘εκτός εποχής’

11. Πλένετε τα φρούτα και τα λαχανικά πολύ καλά µε ζεστό νερό, αλλά σκουπίστε τα αµέσως
Αν δεν είστε σίγουροι για την προέλευσή τους, αποµακρύνετε τη φλούδα των φρούτων και τα εξωτερικά φύλλα των λαχανικών, για να μειώσετε τα χηµικά τους υπολείµµατα

12. Τρώτε τα φρούτα µόνα τους και όχι ως επίδορπιο µετά τα κυρίως γεύµατα

13. Συνδυάστε λαχανικά διαφόρων χρωµάτων στις σαλάτες σας Φροντίστε να τα χοντροκόβετε λίγη ώρα πριν τα καταναλώσετε και να συνοδεύονται εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο και λεµόνι

14. Αποφύγετε τον καφέ -μέχρι 2 δόσεις την ημέρα- (προτιμήστε το τσάι), το αλκοόλ (προτιμήστε το κρασί), τα ανθρακούχα ποτά, τη ζάχαρη και τους απλούς υδατάνθρακες.

Οι επιστήµονες του USDA των ΗΠΑ κατέταξαν πρόσφατα τα τρόφιµα σε µια κλίµακα ανάλογα µε την αντιοξειδωτική τους ικανότητα, την κλίµακα ORAC (oxygen reagent absorbance capacity) δηλαδή την ικανότητα των τροφίµων να δεσµεύουν τις ελεύθερες ρίζες οξυγόνου.
Οι ειδικοί προτείνουν µια ‘αντιοξειδωτική’ δίαιτα σε περίπτωση που διαγνωσθεί υψηλό οξειδωτικό στρές. Η δίαιτα αυτή πρέπει να περιέχει 3000-5000 µονάδες ORAC.

παράδειγμα
Ξερά δαµάσκηνα 5770 ORAC/100γρ
Σταφίδες 2830
Μύρτιλα 2400
Βατόµουρα 2036
Λαχανίδες 1770
Φράουλες 1540
Σπανάκι 1260
Λαχανάκια Βρυξελλών 980
Μπρόκολο 890
Πορτοκάλι 750

nutritiontips_resize

© Copyright 2014-2018 - Π.Ε.Ν.ΔΙ - Powered by Simple S&A Solutions